Ρόλοι & Συμπεριφορές της Γυναίκας στη Σχέση: Η Ψυχολογία Πίσω από την Προσαρμογή

Thomais
πριν από 9 ώρες
διαβάστηκε 7 λεπτά

Πολλοί άνδρες δυσκολεύονται να κατανοήσουν τις συμπεριφορές της γυναίκας-συντρόφου τους. Ίσως ακόμα πιστεύουν ότι οι γυναίκες επιλέγουν συνειδητά να παίζουν τον ρόλο της «μητέρας», της «αυστηρής» ή της «χαλαρής συντρόφου».

Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες από αυτές τις συμπεριφορές είναι αποτέλεσμα ψυχολογικών μηχανισμών προσαρμογής στη δυναμική της σχέση. Η βιβλιογραφία στην Ψυχολογία εξηγεί ότι οι γυναίκες ανταποκρίνονται στα ερεθίσματα του συντρόφου τους, υιοθετώντας – συχνά ασυνείδητα – συμπεριφορές, για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες της σχέσης.

Γράφω για αυτό, λόγω πρόσφατης εμπειρίας.

Για να κατανοήσουμε πιο εύκολα τι είδους σχέσεις τείνουμε να δημιουργούμε ας δούμε την Επιστήμη πίσω αυτές.

Η Θεωρία της Διαπροσωπικής Συμπληρωματικότητας στην Ψυχολογία

Η θεωρία της διαπροσωπικής συμπληρωματικότητας (interpersonal complementarity) υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι τείνουν να αναλαμβάνουν ρόλους που συμπληρώνουν τις ανάγκες του άλλου. όταν κάποιος εκδηλώνει μια συγκεκριμένη συμπεριφορά, ο άλλος τείνει να αντιδρά με το αντίθετο αλλά συμπληρωματικό στυλ.

Στις ρομαντικές σχέσεις, αυτό σημαίνει ότι η γυναίκα προσαρμόζει ασυνείδητα τη συμπεριφορά της για να ισορροπήσει με αυτή του συντρόφου της. Δεν πρόκειται για συνειδητή επιλογή, αλλά για αυτόματη αντίδραση στην ενέργεια που λαμβάνει από τον άλλο.

Όταν ο άνδρας εκδηλώνει θηλυκή ενέργεια, η γυναίκα μπορεί να υιοθετήσει μια πιο αρρενωπή στάση. Αντίθετα, όταν ο άνδρας είναι ανδροπρεπής και αυτόνομος, η γυναίκα νιώθει ασφάλεια και είναι ήρεμη, χαλαρή και παιχνιδιάρικη.

Για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα τη δυναμική των σχέσεων, ας δούμε τα είδη προσκόλλησης.

Η Θεωρία της Προσκόλλησης (Attachment Theory)

Η Θεωρία της Προσκόλλησης στην Ψυχολογία (Bowlby, Ainsworth) εξηγεί πώς οι πρώτες εμπειρίες με τους φροντιστές (γονείς-κηδεμόνες) διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι σχετίζονται συναισθηματικά στην ενήλικη ζωή τους.

Στην Ψυχολογία, λοιπόν, έχουμε τέσσερεις μορφές προσκόλλησης:

Ασφαλής (Secure)

Άνεση με την οικειότητα και ισορροπία μεταξύ σχέσης και αυτονομίας.

Συμπεριφορικά παραδείγματα

Εκφράζουν ανοιχτά τη στεναχώρια τους.

Ζητούν στήριξη χωρίς ενοχή.

Σέβονται τον προσωπικό χρόνο του/της συντρόφου.

Διαφωνούν χωρίς απειλές.

Διατηρούν φιλίες και ενδιαφέροντα.

Ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους ήρεμα.

Επικοινωνούν με σταθερότητα και συνέπεια.

Προσφέρουν φροντίδα χωρίς υπερβολή.

Επιθετικές Συμπεριφορές:

Δεν παρουσιάζονται

Ανασφαλής-Αποφευκτική (Insecure-Avoidant)

Αποφυγή συναισθηματικής εγγύτητας και υπερβολική έμφαση στην ανεξαρτησία.

Συμπεριφορικά παραδείγματα

Αποφεύγουν βαθιές συναισθηματικές συζητήσεις.

Αλλάζουν θέμα όταν η συζήτηση φορτίζεται.

Προβάλλουν υπερβολική ανεξαρτησία.

Αποστασιοποιούνται όταν νιώθουν πίεση.

Δυσκολεύονται να εκφράσουν τρυφερότητα («μου λείπεις»).

Νιώθουν άβολα με έντονη οικειότητα.

Υποβαθμίζουν τη σημασία της σχέσης.

Προτιμούν πρακτικές λύσεις από συναισθηματική εμβάθυνση.

Επιθετικές Συμπεριφορές:

Συναισθηματική πίεση (π.χ. επαναλαμβανόμενα μηνύματα, υπερβολική ζήλια, απειλές αποχώρησης) για να προκαλέσει αντίδραση από τον σύντροφο.

Η Ανασφαλής-Αγχώδης / Προσκολλημένη (Anxious-Preoccupied)

Έντονος φόβος εγκατάλειψης και ανάγκη για συνεχή επιβεβαίωση, σχέσεις εξάρτησης

Συμπεριφορικά παραδείγματα

Παρουσιάζουν ανώριμες συμπεριφορές και προσκόλληση στον/ην σύντροφο.

Ζητούν συχνή επιβεβαίωση («με αγαπάς;»).

Εκλαμβάνουν ουδέτερες στάσεις ως απόρριψη.

Δυσκολεύονται να μείνουν μόνοι χωρίς άγχος.

Πανικοβάλλονται σε μικρές αποστάσεις ή καθυστερήσεις.

Θυσιάζουν τις ανάγκες τους για να μη χάσουν τον/τη σύντροφο.

Απειλούν με αποχώρηση για να προκαλέσουν αντίδραση.

Δυσκολεύονται να αποφασίσουν χωρίς έγκριση.

Ζηλεύουν εύκολα και συγκρίνονται με άλλους.

Επιθετικές Συμπεριφορές:

Η επιθετικότητα μπορεί να είναι εκρηκτική και απρόβλεπτη, εναλλάσσεται με απομάκρυνση και ψυχρότητα, χειριστικές συμπεριφορές.

Θα σταθώ λίγο σε αυτό, λόγω του ότι το έχω αντιμετωπίσει.

Σε δυσλειτουργικές σχέσεις όπου ο άνδρας σύντροφος δυσκολεύεται να προσφέρει ένα ασφαλές συναισθηματικό περιβάλλον, καταφεύγει σε σε συμπεριφορές που θυμίζουν μωρό, όπως η μωρουδίστικη ομιλία, το να αγκαλιάζει αρκουδάκια, να τσιρίζει όταν χτυπάει το τηλέφωνο κ.λ.π.

Ψυχολογικά, αυτές οι συμπεριφορές αντανακλούν μια καθηλωμένη συναισθηματική ανάπτυξη ή την εξάρτηση από ανώριμους μηχανισμούς αντιμετώπισης, υπονομεύοντας τη δημιουργία ενός σταθερού, προστατευτικού χώρου που χρειάζεται η γυναίκα.

Αυτή η δυναμική αναγκάζει τη γυναίκα να υιοθετήσει έναν πιο φροντιστικό ή γονεϊκό ρόλο, διαταράσσοντας τη φυσική ισορροπία της σχέσης.

Στην 'ίδια ιστορία, επισήμανα το πρόβλημα, λέοντας "δηλαδή, θέλεις μια σχέση εξάρτησης... και πήρα την απάντηση "ε, ναι". Αυτό μας δείχνει ότι το άτομο δε συνειδητοποιεί τη δυσλειτουργία και τα προβλήματα που δημιουργεί.

Ανασφαλής-Αποδιοργανωμένη (Fearful-Avoidant / Disorganized)

Επιθυμία για εγγύτητα που συνυπάρχει με φόβο οικειότητας και αντιφατική συμπεριφορά.

Συμπεριφορικά παραδείγματα

Πλησιάζουν έντονα και απομακρύνονται ξαφνικά.

Στέλνουν αντιφατικά μηνύματα («σε χρειάζομαι» / «μη με πιέζεις»).

Φοβούνται την εγκατάλειψη αλλά σαμποτάρουν τη σχέση.

Εναλλάσσουν θερμή και ψυχρή στάση.

Δυσκολεύονται να εμπιστευτούν ακόμη και σταθερό σύντροφο.

Έχουν εκρήξεις και μετά αποσύρονται.

Παραμένουν σε ασταθείς ή τοξικές σχέσεις.

Υπεραντιδρούν σε μικρές παρεξηγήσεις.

Νιώθουν ότι δεν αξίζουν αγάπη και ότι οι άλλοι θα τους πληγώσουν.

Επιθετικές Συμπεριφορές:

Πιο παθητική ή ψυχρή, αποφυγή, ειρωνεία, ψυχρότητα ή υποβάθμιση της σημασίας της σχέσης.

Ickes, W. & Hausmann, R. (1997). Complementarity in Interpersonal Relationships.

https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0022-3514.73.4.862

Τρεις Βασικοί Ρόλοι που Υιοθετούν οι Γυναίκες

Η Χαλαρή και Παιχνιδιάρικη Σύντροφος

Όταν μια γυναίκα νιώθει ότι είναι σε σχέση με έναν άνδρα που δείχνει υγιή προσκόλληση εκπέμπει ωριμότητα, υπευθυνότητα, συναισθηματική ωριμότητα, ανεξαρτησία, αυτοπεποίθηση και ασφάλεια, η γυναίκα δεν αισθάνεται την ανάγκη να προστατεύσει ή να διορθώσει, αλλά μπορεί να εκδηλώσει την πιο αυθόρμητη, παιχνιδιάρικη πλευρά του εαυτού της.

Η ψυχολογία δείχνει ότι η συναισθηματική ασφάλεια είναι ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες που καθορίζουν τον τρόπο που η γυναίκα θα προσαρμοστεί στη σχέση).

Αυτό συμβαίνει γιατί η γυναίκα νιώθει ότι είναι με έναν «πραγματικό άνδρα», το άγχος της μειώνεται και να κάτι που της επιτρέπει νιώθει ότι μπορεί να είναι ο εαυτός της και να απελευθερωθεί από την ανάγκη να αναλάβει τις ευθύνες της ισορροπίας στη σχέση.

*Προσωπικά, όταν νοιώθω την αίσθηση της ασφάλειας με τον άντρα στη σχέση, γίνομαι χαζοχαρούμενο!! Χαχαχαχχχ

Ψυχολογική βάση: Σύμφωνα με τη θεωρία προσκόλλησης (attachment theory), οι ενήλικες με ασφαλές στυλ προσκόλλησης τείνουν να αναπτύσσουν πιο υγιείς και ισορροπημένες σχέσεις. Η συναισθηματική εξάρτηση δεν είναι υγιής προσκόλληση.

Hazan, C. & Shaver, P. (1987). Romantic Love Conceptualized as an Attachment Process.

https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0022-3514.52.3.511

Η Μητρική Σύντροφος

Όταν ο άνδρας συμπεριφέρεται ανώριμα, δεν παρέχει αίσθηση ασφάλειας, εμφανίζει θηλυκή ενέργεια, ή συναισθηματική εξάρτηση, η γυναίκα αναλαμβάνει αυτόματα τον μητρικό (υπεύθυνο) ρόλο.

Αυτή η συμπεριφορά δεν αποτελεί συνειδητή επιλογή, αλλά αντίδραση στην ανάγκη να «φροντιστεί» η σχέση — μια ασυνείδητη αντίδραση στην ανωριμότητα του συντρόφου της.

Όταν ο άνδρας είναι συναισθηματικά ασταθής, ανώριμος ή ανίκανος να αναλάβει ευθύνες, η γυναίκα μπορεί να καταλήξει να υποδύεται τον ρόλο της μητέρας, προσπαθώντας να καλύψει τα κενά του συντρόφου της και να διατηρήσει την ισορροπία στη σχέση.

Αυτή η προσαρμογή εκδηλώνεται συνήθως με τη γυναίκα να επιχειρεί να καθοδηγήσει και να «διορθώσει» την κατάσταση, αναλαμβάνοντας συχνά ρόλους που σχετίζονται με την ανατροφή ή την προστασία.

Οι ψυχολογικές μελέτες δείχνουν ότι αυτή η συμπεριφορά πηγάζει από την ανάγκη της γυναίκας να αισθάνεται ότι έχει τον πλήρη έλεγχο και ότι η σχέση της είναι σταθερή, λόγω της ανωριμότητας του συντρόφου της.

George, R. & Solomon, J. (1999). Caregiving Systems: A Transactional Approach. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/10317-005

Η Κυρίαρχη Σύντροφος

Όταν ο άνδρας δεν αναλαμβάνει τον ηγετικό ρόλο που δημιουργεί ασφάλεια στη γυναίκα, είναι παθητικός, μη αποφασιστικός, ανώριμος, παρουσιάζει θηλυκή ενέργεια, η γυναίκα μπορεί να αναγκαστεί να πάρει τον έλεγχο παρουσιάζοντας αρσενική ενέργεια. Αυτό δημιουργεί μια δυναμική όπου η γυναίκα «κυβερνά» τη σχέση, κάτι που συχνά την επιβαρύνει συναισθηματικά και την εξασθενεί και προκαλεί έντονο το αίσθημα της ανασφάλειας μέσα στη σχέση, και είναι ικανό να της προκαλέσει εκνευρισμούς και απομάκρυνση.

Ψυχολογική βάση: Η θεωρία ανταλλαγής (social exchange theory) εξηγεί πώς τα άτομα αναλαμβάνουν ρόλους για να διατηρήσουν την ισορροπία στη σχέση.

Homans, G. C. (1958). Social Behaviour as Exchange.

https://www.jstor.org/stable/2776393

Οι ρόλοι της Γυναίκας δεν είναι Επιλογή

Η ψυχολογία έχει αποδείξει ότι οι περισσότερες συμπεριφορές στις σχέσεις είναι ασυνείδητες προσαρμογές. Οι γυναίκες (και οι άνδρες) ανταποκρίνονται στα ερεθίσματα.

Όταν ο σύντροφος εμφανίζει ανασφάλεια ή ανωριμότητα, η γυναίκα συχνά προσαρμόζεται αυτόματα για να διατηρήσει την ισορροπία της σχέσης, για να αισθανθεί ότι η σχέση παραμένει ισχυρή και ελεγχόμενη. αναλαμβάνοντας περισσότερη ευθύνη. Αυτό δεν αποτελεί συνειδητή επιλογή, αλλά ασυνείδητη ενεργοποίηση ενός αρχέγονου ενστίκτου επιβίωσης.

Η δυναμική αυτή που τροφοδοτεί την ανασφάλεια, είναι επιβλαβής για τη γυναίκα, οδηγεί σε συναισθηματική εξάντληση και τελικά δημιουργεί απομάκρυνση μέσα στη σχέση, αφού η συνεχής ανάληψη του ρόλου της «μητέρας» ή της υπεύθυνης μπορεί να την αφήσει συναισθηματικά εξαντλημένη.

Berscheid, E. (1999). The Greening of Relationship Science. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0003-066X.54.4.260

Για να γελάσουμε λίγο, ευχαριστήθηκα το βίντεο φίλου Ψυχολόγου, όπου είπε ότι:

"Αν η γυναίκα είναι με ΑΝΤΡΑ, νοιώθει ασφαλής, και γίνεται χαλαρή και παιχνιδιάρα.

Αν συμπεριφέρεται σαν τη μάνα σου, σημαίνει ότι είναι με αγοράκι.

Και αν είναι σκληρή, κυριαρχική, συνέχεια με αρρενωπή ενέργεια, σημαίνει ότι είναι με ΠΡΙΓΚΗΠΙΣΣΑ, και η σχέση την αναγκάζει να είναι έτσι."

Για πλάκα, γέλασα πρόσφατα, όταν ένας φίλος ψυχολόγος έγραψε:

"Αν η γυναίκα σου είναι χαλαρή και παιχνιδιάρα, είναι με έναν ΑΝΤΡΑ με τον οποίο νιώθει ασφαλής.

Αν συμπεριφέρεται σαν τη μάνα σου, είναι με ΕΝΑ ΜΙΚΡΟ ΑΓΟΡΙ.

Αν είναι πάντα κυρίαρχη, σκληρή, με ανδρική ενέργεια...είναι με μια ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΑ, και η σχέση απαιτεί από τη γυναίκα να είναι έτσι."

Υγιείς & Τοξικές Σχέσεις

Σήμερα επικεντρώθηκα στις Γυναίκες, για να βοηθήσω την κατάσταση.

Παρόλα αυτά, είναι ευθύνη και ανάγκη και των δύο φύλων το να βιώνουμε υγιείς σχέσεις, που δε μας δημιουργούν ανασφάλεια, δε μας εξαντλούν, δε μας πιέζουν, δε μας δημιουργούν χάος, η μόνιμη ανησυχία, και μας επιτρέπουν να είμαστε αυθόρμητα ο εαυτός μας, με ηρεμία και ξεκούραστα.

Οι τοξικές σχέσεις είναι επιβλαβείς για την Υγεία μας, όπως εξηγώ παρακάτω, στα 2 άρθρα που σας δίνω.

Πώς Δημιουργούμε Ισορροπημένες Σχέσεις

Αναγνωρίζουμε τον δικό μας ρόλο – Κατανοούμε πώς η δική μας συμπεριφορά επηρεάζει την αντίδραση του/ης συντρόφου μας.

Επικοινωνούμε ανοιχτά – Μιλάμε για τις ανάγκες μας χωρίς να περιμένουμε να «μαντέψει» ο/η σύντροφος.

Αναλαμβάνουμε την ευθύνη – Η αλλαγή ξεκινά από εμάς, όχι από τους συντρόφους μας.

Λύνουμε προβλήματα: Το σημαντικότερο βήμα είναι η αναγνώριση της λάθος προσκόλλησης στη σχέση. Αν ανήκουμε σε κατηγορία όπου δημιουργούμε σχέσεις μη υγιούς προσκόλλησης, φροντίζουμε να ξεκινήσουμε να αντιμετωπίζουμε αυτό.

Προτείνω Γνωσιακή Ψυχοθεραπεία (CBT), αν και στην Ελλάδα είναι ακόμα πίσω αυτές οι προσεγγίσεις, και είναι οι πιο χρήσιμες για τέτοια ζητήματα.

Και προσοχή στην παγίδα του να θεωρήσουμε ότι μπορούμε να «στηρίξουμε» σχέση σε προσποιητή συμπεριφορά. Μόνο επιπλοκές μπορεί να φέρει αυτό, διότι δεν υπάρχει στιβαρή-αυθόρμητη βαση!!

Και εδώ μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο μου, όπου εξηγώ τη «Χημεία» πίσω από τις σχέσεις και την έλξη, βάσει της Νευροψυχολογίας. Το κρίνω πολύ ωφέλιμο.

Και εδώ εξηγώ πως να αναγνωρίζουμε και να προστατευόμαστε από τις χειριστικές συμπεριφορές, επίσης σημαντικό.

Αυτά και για σήμερα, με την ελπίδα να βοηθάω!! Αγαπάτε!!

Εγγραφείτε για να μπορώ να σας ενημερώνω με άρθρα για την Υγεία.

Σας ευχαριστώ για την επίσκεψη, την εμπιστοσύνη και τα υπέροχα μηνύματά σας! Μου δίνουν δύναμη στο να συνεχίζω να υπερασπίζομαι την Υγεία μας, έναντι της βιομηχανίας που θησαυρίζει από την ασθένειά μας.

Αν βιώνετε συμπτωματολογία, μπορούμε να συζητήσουμε και να δούμε τι μπορείτε να κάνετε, είτε συμπληρώστε απευθείας τη φόρμα Ιατρικού Ιστορικού (Δωρεάν κ Εμπιστευτική) (περιοριμένη διαθεσιμότητα, επιλογή γλώσσας πάνω-δεξιά στην αρχική).

*Διαχειρίζομαι το site μου και τις φόρμες προσωπικά, κανείς άλλος δεν έχει πρόσβαση στα δεδομένα σας, και τα αρχεία της Θεραπείας προστατεύονται από τη Νομοθεσία για το Ιατρικό Απόρρητο.

Την αγάπη μου,

Thomais

Διεθνώς Πιστοποιημένη Ολιστική Θεραπεύτρια

Μέλος του IPHM

Βιογραφία

Ολιστική Θεραπεία

Όλα τα άρθρα μου